Xuất khẩu ô tô Trung Quốc tăng 71% khi EU đe dọa áp thuế đối với xe PHEV

Sự bùng nổ xuất khẩu ô tô của Trung Quốc đang đối mặt với thử thách quan trọng khi EU nhắm mục tiêu vào xe hybrid cắm sạc, phân khúc dẫn đầu đà tăng trưởng này.

Xuất khẩu ô tô Trung Quốc đã tăng vọt 71% lên 3,22 triệu xe trong 5 tháng đầu năm 2026, nhưng kế hoạch áp thuế đối kháng đối với xe hybrid cắm sạc (PHEV) của Liên minh châu Âu đang đe dọa mô hình thương mại vốn thúc đẩy sự tăng trưởng này.

"Mô hình thương mại xuất khẩu thuần túy đối với ô tô sẽ phải đối mặt với rủi ro bảo hộ thương mại ngày càng gia tăng," CMSI cho biết trong một báo cáo nghiên cứu, kêu gọi các nhà sản xuất ô tô nội địa hóa năng lực sản xuất để tăng cường khả năng chống chịu rủi ro.

Theo công ty môi giới này, xe năng lượng mới (NEV), đặc biệt là PHEV, đã là động lực cốt lõi của sự bùng nổ xuất khẩu, được hỗ trợ bởi giá dầu quốc tế cao và nhu cầu trong nước yếu. Xuất khẩu xe chở người NEV chiếm 54% tổng lượng xuất khẩu xe chở người trong tháng 5, tăng từ mức 36,6% vào đầu năm 2025, và đã duy trì trên 50% trong ba tháng liên tiếp. Sự thay đổi này đánh dấu sự chuyển đổi nhanh chóng trong cơ cấu xuất khẩu ô tô của Trung Quốc theo hướng các dòng xe điện hóa.

Kế hoạch áp thuế đối kháng của EU đối với xe PHEV sản xuất tại Trung Quốc sẽ buộc các nhà sản xuất ô tô phải nâng cấp mô hình kinh doanh từ thương mại thuần túy sang sản xuất nội địa hóa, một sự chuyển đổi tốn kém có thể thu hẹp biên lợi nhuận trong ngắn hạn. CMSI khuyến nghị tập trung vào các công ty có năng lực vận hành toàn cầu mạnh mẽ, bao gồm Geely Auto, BYD Co., XPeng và Chery Auto.

Sự tăng tốc xuất khẩu diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nội địa tại Trung Quốc vẫn trầm lắng, thúc đẩy các nhà sản xuất tìm kiếm tăng trưởng ở nước ngoài. Theo số liệu của Hiệp hội Xe khách Trung Quốc được CMSI trích dẫn, lượng xe xuất khẩu 3,22 triệu xe trong giai đoạn tháng 1-5 so với khoảng 1,89 triệu xe trong cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ tăng trưởng 71% đánh dấu sự tăng tốc đáng kể so với mức tăng trưởng xuất khẩu cả năm 58% được ghi nhận vào năm 2025, cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng vào thị trường nước ngoài để hấp thụ năng lực sản xuất.

Thuế quan EU buộc phải chuyển hướng sản xuất

Kế hoạch mở rộng thuế đối kháng sang xe PHEV của Ủy ban châu Âu thể hiện sự leo thang mới nhất trong căng thẳng thương mại về xuất khẩu ô tô Trung Quốc. EU trước đó đã áp thuế tạm thời lên tới 38% đối với xe điện chạy pin (BEV) từ Trung Quốc vào năm 2024 sau một cuộc điều tra chống trợ cấp, cộng với mức thuế nhập khẩu tiêu chuẩn 10% áp dụng thêm. Việc mở rộng các biện pháp đó sang xe PHEV sẽ mở rộng phạm vi các loại xe bị ảnh hưởng vào thời điểm các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang chuyển hướng sang xe hybrid như một giải pháp thay thế cho vấn đề lo lắng về tầm xa và khoảng trống cơ sở hạ tầng sạc tại các thị trường nước ngoài.

Mức thuế suất cụ thể đối với xe PHEV hiện chưa được tiết lộ, nhưng định hướng chính sách đã rõ ràng: EU đang thắt chặt khả năng tiếp cận đối với các loại xe điện hóa sản xuất tại Trung Quốc trên diện rộng. Mức thuế 38% trước đó đối với BEV đã khiến một số mẫu xe điện Trung Quốc bị định giá cao khỏi thị trường châu Âu. Một mức thuế tương tự đối với xe PHEV sẽ trực tiếp nhắm vào phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong cơ cấu xuất khẩu ô tô Trung Quốc, vốn là động lực chính của sự bùng nổ xuất khẩu năm 2026.

Đối với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc, phản ứng đang chuyển từ tăng trưởng dựa vào xuất khẩu sang xây dựng nhà máy ở nước ngoài. BYD đã công bố các nhà máy sản xuất tại Hungary, Brazil và Thái Lan, trong khi Chery đang xây dựng cơ sở tại Tây Ban Nha. Geely, thông qua quyền sở hữu Volvo và Polestar, đã có năng lực sản xuất tại châu Âu. Quá trình chuyển đổi từ xuất khẩu thuần túy sang sản xuất nội địa hóa đòi hỏi đầu tư vốn đáng kể và nhiều năm để thực hiện, tạo ra một giai đoạn bất ổn cho lợi nhuận và biên lợi nhuận.

Bốn cổ phiếu gắn liền với chủ đề mở rộng ra nước ngoài

CMSI đã xác định bốn nhà sản xuất ô tô có vị thế tốt nhất để vượt qua sự chuyển đổi này. Geely Auto, với danh mục thương hiệu toàn cầu đã được thiết lập bao gồm Volvo, Polestar và Lotus, có mức độ đa dạng hóa địa lý rộng nhất và dấu ấn sản xuất tại châu Âu hiện có. BYD, nhà sản xuất NEV lớn nhất thế giới tính theo doanh số, có quy mô để hấp thụ chi phí nội địa hóa và đang tích cực mở rộng mạng lưới nhà máy ở nước ngoài. XPeng, dù nhỏ hơn, đã tập trung vào sự khác biệt hóa công nghệ với các hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến. Chery Auto là một trong những nhà xuất khẩu Trung Quốc tăng trưởng nhanh nhất, với khả năng thâm nhập mạnh mẽ tại các thị trường mới nổi trên khắp Đông Nam Á, Trung Đông và châu Mỹ Latinh.

Các khuyến nghị của công ty môi giới phản ánh quan điểm rằng những người chiến thắng trong câu chuyện xuất khẩu ô tô Trung Quốc sẽ là những công ty có thể hoạt động như các nhà sản xuất toàn cầu thực sự chứ không chỉ là các nhà xuất khẩu thuần túy. Sự chuyển dịch từ thương mại sang đầu tư đại diện cho một sự chuyển đổi cơ cấu của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, với những tác động đến chuỗi cung ứng, việc làm và cán cân thương mại trên nhiều khu vực.

Những tháng tới sẽ rất quan trọng đối với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc khi EU hoàn thiện các kế hoạch thuế quan. Nếu mức thuế được đặt ở mức tương đương với thuế BEV, xuất khẩu PHEV sang châu Âu có thể đối mặt với sự suy giảm mạnh, thúc đẩy việc đẩy mạnh sản xuất nội địa hóa. Đối với các nhà đầu tư, chỉ số chính cần theo dõi là tốc độ các công ty có thể chuyển đổi từ doanh thu xuất khẩu sang doanh thu sản xuất ở nước ngoài — một quá trình thường mất từ ba đến năm năm kể từ khi công bố nhà máy đến khi sản xuất toàn phần.

Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không cấu thành lời khuyên đầu tư.