Fransız donanmasının amiral gemisi uçak gemisi Charles de Gaulle, Şubat sonundan bu yana trafiği ciddi şekilde kısıtlanan ve dünya petrolünün yaklaşık beşte biri için kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamaya yönelik çok uluslu bir misyona hazırlanmak üzere Umman Denizi'ne ulaştı. Bu sevkiyat, 40'tan fazla ülkenin savunma bakanlarının hayati nakliye hattına olan güveni yeniden tesis etme planlarını netleştirmek üzere toplandığı bir sırada gerçekleşti.
Görüşmelerin eş başkanı olan İngiltere Savunma Bakanı John Healey, toplantı öncesinde yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan nakliye konusunda güveni yeniden tesis etmek için diplomatik anlaşmayı pratik askeri planlara dönüştürüyoruz" dedi.
Misyon, ABD, İsrail ve İran arasında kırılgan bir ateşkes sürerken planlanıyor. Çatışmanın başlamasından bu yana İran, boğazı büyük ölçüde kapatarak tarihin en büyük petrol arzı kesintisine neden oldu. Ortak Deniz Bilgi Merkezi'ne göre, son iki günlük dönemde boğazdan sadece altı gemi geçti; oysa tarihsel ortalama 138'di. Bu durum, büyük ekonomilerin darbeyi yumuşatmak için hamle yapmasına rağmen Brent petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerinde kalmasına neden oldu.
Planlanan deniz operasyonu, caydırıcılık ve diplomasi arasındaki ince çizgide ilerliyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, girişimin "İran ile koordine edileceğini" ve bir ablukanın başlangıcı olmadığını vurguladı. Muhrip HMS Dragon ve Typhoon savaş uçaklarını da görevlendiren İngiltere ve Fransa, her türlü eylemin tamamen savunma amaçlı olacağı konusunda ısrar ediyor. Tahran ise yabancı savaş gemilerinin her türlü konuşlandırılmasının "kararlı ve anında bir yanıtla" karşılaşacağı uyarısında bulunarak, boğazda güvenliği yalnızca kendisinin garanti edebileceğini iddia etti.
Piyasa Arz Şokuna Uyum Sağlıyor
Küresel petrol piyasası, büyük ölçüde dünyanın en büyük iki ekonomisinin hamleleri sayesinde şu ana kadar 120 dolara bir sıçramadan kurtuldu. Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre ABD, öncelikle stratejik stoklarını kullanarak petrol ihracatını günlük 3,5 milyon varil (bpd) artırdı. Aynı zamanda, Morgan Stanley'e göre dünyanın en büyük ithalatçısı olan Çin, ithalatını "dikkat çekici" bir şekilde 3,6 milyon bpd azalttı.
Bu hamleler birleştiğinde, Körfez'den kaybedilen 10 milyon bpd'lik ihracatın yaklaşık 7,1 milyon bpd'sini telafi etti. Ancak analistler bu ayarlamanın sürdürülebilirliğini sorguluyor. Morgan Stanley emtia stratejisti Martijn Rats, ABD stoklarındaki azalmaya dikkat çekerek, "ABD'nin bu yüksek ihracat seviyesini sürdürme kabiliyetini ölçmek zor ancak daha fazla baskı altında görünüyor" dedi.
Diplomatik Çıkmaz
Askeri hazırlıklar, duraksayan diplomasi gölgesinde ilerliyor. ABD Başkanı Donald Trump Pazar günü İran'ın son barış önerisini "tamamen kabul edilemez" bularak reddederken, İran, ABD ablukasının kaldırılması karşılığında güvenli geçişi garanti etme teklifinin "cömertçe" olduğu görüşünü koruyor.
Denizdeki durum istikrarsızlığını koruyor. Geçtiğimiz hafta Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında bir gemiye el konularak İran'a yönlendirildi, Umman yakınlarında ise bir kargo gemisi saldırıya uğradıktan sonra battı. Bu olaylar, ticari nakliye için devam eden riskleri ve 40 uluslu koalisyonun harekete geçmeye hazırlanırken karşı karşıya olduğu yüksek riskleri vurguluyor.
Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
