İran, ABD ile Müzakerelere Yeniden Başlamak İçin 5 Şart Sundu

İran, ABD ile tıkanmış olan müzakereleri yeniden başlatmak için sert bir sınır çizerek, herhangi bir diyaloğun başlayabilmesi için beş ön koşulun yerine getirilmesini talep etti; bu hamle jeopolitik gerilimleri artırırken küresel enerji piyasalarına daha fazla belirsizlik ekledi.

Haber, bilgili bir kaynağa dayandırılarak İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansı tarafından yayımlandı. Kaynak, Fars Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, "Bu koşullar, diyalog sürecine geri dönmek için asgari güveni oluşturma çerçevesinde formüle edilmiştir," dedi.

Ön koşullar arasında; Lübnan özel olarak belirtilmek üzere tüm cephelerde çatışmaların tamamen durdurulması, İran'a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması, yurt dışında tutulan dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması, savaş hasarlarının tazmin edilmesi ve ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerindeki İran egemenliğini tanıması yer alıyor. Talepler, Başkan Donald Trump'ın geçtiğimiz günlerde ayrı bir İran teklifini "çöp" olarak nitelendirip reddetmesinin ardından geldi.

Bu sert tutum diplomatik ilerlemeyi fiilen durduruyor ve odağı, Başkan Trump'ın Tahran'ı etkilemesi için Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'e baskı yapmasının beklendiği yaklaşan Pekin zirvesine kaydırıyor. CIA'in İran'ın mevcut ABD deniz ablukasına 3 ila 4 ay daha dayanabileceği yönündeki değerlendirmesiyle birlikte Tahran, algılanan bir direnç pozisyonundan müzakere ediyor; bu da küresel petrol geçişinin %20'sinden fazlasından sorumlu olan bir bölgede uzun süreli istikrarsızlık riskini artırıyor.

Derinleşen Güvensizlik

Tahran'ın talep listesi, Washington'un niyetlerine yönelik derin bir güvensizliğe dayanıyor ve İran bu güvensizliğin sahadaki ABD eylemleriyle pekiştiğini söylüyor. İranlı yetkililer, bir ateşkesin yürürlüğe girmesi gereken dönemden sonra uygulanan Amerikan deniz ablukasını, ABD'nin güvenilir bir müzakere ortağı olmadığının kanıtı olarak gösterdiler. Bir İranlı kaynak Pakistanlı arabuluculara, "Ateşkes sonrası ABD deniz ablukası, İran tarafının ABD ile müzakerelerin güvenilir olmadığı yönündeki görüşünü güçlendirdi," mesajını iletti.

Bu şüphecilik, görüşmeler başlamadan önce ABD'nin baskı kampanyasının tamamen geri alınması talebi anlamına gelen beş şartı şekillendiriyor. Lübnan dahil tüm cephelerde savaşı sona erdirme çağrısı özellikle karmaşık bir durum. Bu çağrı, İran destekli Hizbullah'ın bir İsrail askerini öldürmek için kullanılan fiber optik dron gibi yeni ve düşük maliyetli yeteneklerini sergilediği bir dönemde geliyor; İsrail savunması şu anda bu silaha karşı bir yanıta sahip değil.

Odak Noktasında Pekin Zirvesi

Diplomatik çıkmaz, odağı Başkan Trump'ın 14-15 Mayıs tarihlerinde Pekin'e yapacağı ziyarete kaydırıyor. ABD yönetimi, Başkan Şi'yi Çin'in stratejik ortak ve İran'ın ana petrol müşterisi olarak sahip olduğu gücü kullanarak Tahran'ı taviz vermeye itmeye ikna etmeyi umuyor. Ancak Washington'un stratejisi kendi eylemleriyle karmaşık bir hal almış durumda. Başkanın Pekin'e hareketinden saatler önce ABD, Amerikan tesislerine düzenlenen İran saldırılarında kullanılan görüntüleri sağladığı gerekçesiyle bir Çinli uydu şirketine yaptırım uyguladı.

Pekin, 2021 tarihli bir yasayı ilk kez geniş ölçekte devreye sokarak, aralarında beş petrol rafinerisinin de bulunduğu şirketlerine ABD yaptırımlarını görmezden gelme talimatı vererek meydan okuyan bir yanıt verdi. Bu durum, iki lideri zirve öncesinde hassas bir konuma getiriyor. İngiliz Financial Times'ın belirttiği gibi, Trump'ın "savaşı Çin'in tahtadaki konumunu sadece güçlendirdi". Şi'nin, Trump'a liman ablukasını kaldırma ve varlıkları dondurma gibi İran'ın temel taleplerini kabul etmesi için baskı yapması bekleniyor; bu da diplomatik bir döngü oluşturarak Tahran'ın ilk ön koşul listesine geri dönülmesine neden oluyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.