ABD Ablukası Depolama Sınırlarını Zorlarken İran'ın Petrol İhracatı Sıfıra İndi

Beş haftadır süren ABD deniz ablukası, İran'ın deniz yoluyla yapılan petrol ihracatını etkili bir şekilde boğarak ülkenin depolama kapasitesini sınırlarına itti ve maliyetli bir şekilde petrol sahalarının kapatılmasına zorlamakla tehdit ediyor. Basra Körfezi'ndeki bu açmaz, günlük yaklaşık 1,8 milyon varillik ham petrol ihracatını sıfıra indirerek Tahran ile Washington arasında ekonomik ve siyasi bir irade testi yarattı.

Eurasia Group danışmanlık şirketinde İran üzerine odaklanan kıdemli analist Gregory Brew, "Bu, geçmişte müzakereler söz konusu olduğunda ekonomik baskıya karşı çok dirençli olmuş bir rejim" dedi. Aynı zamanda Brew, "Bu 'ne barış ne savaş' statükosunun ortadan kalkmasını ve ABD ile olan çatışmanın çözülmesini istiyorlar" diye ekledi.

Abluka, İran'ın satılmamış petrolünü ne kadar süre depolayabileceği gizemi üzerine kurulu, zamana karşı bir yarış. Kalan kara depolama kapasitesine ilişkin tahminler, S&P Global Energy'ye göre %57 doluluktan, veri sağlayıcısı Kpler'e göre %90'a kadar geniş bir yelpazede değişiyor. Bu belirsizlik, İran'ın üretimi durdurmak zorunda kalacağı ve tekrar müzakere masasına dönebileceği "tankların dolması" durumuna ne zaman ulaşacağı konusunda geniş bir pencere bırakıyor.

Hem İran ekonomisinin hem de küresel enerji piyasalarının istikrarı tehlikede. Küresel ticaret için hayati bir damar olan Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Tahran'ı GSYİH'sının yaklaşık %10'unu oluşturduğu tahmin edilen petrol gelirinden mahrum bırakıyor. Batı için ise bu aksama enerji arzını sıkıştırıyor ve enflasyonu körüklüyor; ABD uzun vadeli borçlanma maliyetleri bu hafta bir neslin en yüksek seviyelerine ulaştı.

Depolama Kapasitesine Karşı Yüksek Riskli Yarış

ABD'li yetkililer, yaklaşan bir depolama krizinin Tahran'ı nükleer programı üzerindeki durma noktasına gelen müzakerelerde teslim olmaya zorlayacağına bahis oynuyor. Geçen hafta Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'ın depolarının dolu olduğunu iddia etti ancak analistler Tahran'ın daha fazla nefes alma alanı olduğunu öne sürüyor. JPMorgan tankların %64 dolu olduğunu ve yaklaşık üç haftalık depolama alanı kaldığını tahmin ederken, S&P Global'in daha iyimser rakamı daha uzun bir yol gösteriyor.

Kaçınılmaz olanı geciktirmek için İran yaratıcı önlemlere başvuruyor. Ülke, tam ve maliyetli bir kapatmadan kaçınmak için kuyu üretimini aşamalı olarak azaltıyor. Ayrıca kendi tanker filosunu Körfez içinde derme çatma yüzer depolama alanlarına dönüştürüyor. TankerTrackers'a göre, toplam 1,9 milyon varil kapasiteli üç boş tanker yakın zamanda abluka hattından sızdı. Dahası, Eurasia Group'tan Brew, İran'ın hala karadan günlük mütevazı bir 200.000 varil ihraç edebildiğini tahmin ediyor.

Bu, İran'ın uzun süreli bir ekonomik baskı dönemini ilk göğüsleyişi değil. Eski Başkan Trump'ın 2019'da yaptırımlar uygulamasının ardından, İran'ın petrol ihracatı ve üretimi, bu yılın başlarında son yılların en yüksek seviyelerine çıkmadan önce üç yıldan fazla bir süre boyunca çakılmıştı; bu sicil, Tahran'ın uzun bir oyuna hazırlıklı olabileceğini gösteriyor.

Küresel Ekonomideki Dalgalanmalar

Çatışmanın etkisi Basra Körfezi'nin çok ötesine uzanarak küresel ekonomi için önemli engeller yaratıyor. Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması petrol fiyatlarının yükselmesine neden olarak dünya çapında tüketici ve üretici fiyatlarını doğrudan etkiledi. Yatırımcıların jeopolitik belirsizlik ortamında güvenli liman varlıkları aramasıyla altın fiyatları da yükselerek ons başına 4.566,19 dolara tırmandı.

Enflasyon baskısı tahvil piyasalarını tedirgin ediyor. Piyasaların, yükselen fiyatlarla mücadele etmek için küresel merkez bankalarından faiz artırımı olasılığını fiyatlamasıyla, gösterge ABD 10 yıllık Hazine tahvili getirisi geçtiğimiz günlerde %4,590'a temas etti.

Interactive Brokers kıdemli ekonomisti José Torres, "Hürmüz Boğazı'ndaki devam eden çekişme, küresel enflasyon oranlarının merkez bankası hedeflerinin çok üzerine sıçramasıyla petrol fiyatlarında ve faiz oranlarında sürekli tırmanışlara yol açtı" dedi. "Wall Street, makro rüzgarlar arasında pozisyonlarını ayarlıyor; yeniden canlanan enflasyon ve fırlayan tahvil getirileri, kar marjlarının daralması ve zayıflayan tüketici harcamaları beklentileriyle birlikte kurumsal kazançlar için iyimser görünümü baltalayabilir."

Diplomatik Çıkmaz ve Askeri Duruş

Bir ateşkes açık savaşı durdurmuş olsa da diplomatik çabalar durma noktasında. ABD, müzakereleri ilerletmek için Pakistanlı arabuluculara güveniyor ancak temel pürüzler devam ediyor. Washington, İran'ın nükleer programına son verilmesini ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını talep ederken, Tahran dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını ve deniz ablukasının sona ermesini istiyor.

Söylem sertliğini koruyor. Başkan Donald Trump, bir anlaşmaya varılamaması halinde "tam ve geniş çaplı bir saldırı" tehdidinde bulunurken, Katar, Suudi Arabistan ve BAE'den gelen taleplerin ardından "ciddi müzakerelerin" yapıldığını da belirtti. Bu arada, USS Nimitz saldırı grubu Karayipler'de faaliyet gösteriyor ve Adalet Bakanlığı, Küba'nın eski Devlet Başkanı Raúl Castro hakkında iddianameler hazırlayarak karmaşık jeopolitik satranç tahtasına yeni bir halka ekledi. Çatışmanın asimetrik doğasının bir işareti olarak, Küba'nın kendi ABD petrol ablukasıyla mücadelesine dair raporlar ortaya çıktı ve Karayipler'de paralel bir kriz yarattı.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.