İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'nda güvenlik taahhüdü verdi; trafiğin %40'ına dönüş bekleniyor

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'nda güvenlik taahhüdü verirken analistler trafiğin savaş öncesi seviyelerin yalnızca %40'ına ulaşacağını öngörüyor.

İran ve Umman, Salı günü Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne yönelik taahhütlerini yineledi; ancak nakliye analistleri, çözülmemiş güvenlik sorunları devam ederken trafiğin bir ay içinde savaş öncesi seviyelerin yalnızca %40'ına ulaşacağını öngörüyor.

"ABD ve İran'ın açıklamaları şu anda net değil ve zamanlama ile güvenli rotalar gibi kilit unsurlar hakkında yeterli bilgi sunmuyor," dedi Bimco'nun baş güvenlik ve emniyet sorumlusu Jakob Larsen. "Gemi sahiplerine kapsamlı risk değerlendirmeleri yapmaya devam etmelerini ve tüm taraflara denizcilerin güvenliğini ön planda tutmaları çağrısında bulunuyoruz."

Bimco'nun baş nakliye analisti Niels Rasmussen'e göre, Basra Körfezi'nde yaklaşık 600 gemi mahsur kalmış durumda. Çatışmanın 28 Şubat'ta başlamasından önce, dünya petrolünün yaklaşık beşte birini taşıyan yaklaşık 100 gemi boğazdan günlük olarak geçiyordu. Ticari veri firması Kpler, bu sayının dört hafta içinde günlük yaklaşık 40 gemiye ulaşmasını bekliyor; bu, mayın temizleme ve İran'ın geçiş kontrolüne ilişkin çözülmemiş sorular nedeniyle sekteye uğruyor. Grup, tam normalleşmenin 2027 yılına kadar gerçekleşmesini beklemiyor.

ABD ile İran arasında 19 Haziran'da imzalanması planlanan çerçeve anlaşması, 60 günlük bir müzakere döneminin başlangıcını işaret ediyor; ancak İran, bu sürenin sona ermesinin ardından geçiş ücreti alabileceğini sinyalini verdi; Trump yönetimi bu talebi reddetti. Konuya yakın üç kaynağa göre, ABD istihbarat teşkilatları, İran'ın artık dilediği zaman boğazı etkili bir şekilde kapatabileceğini değerlendiriyor; İran, çatışma sırasında bu kabiliyetini kanıtladı.

Deniz güvenlik firması Vanguard Tech, yeniden açılışın tam değil kontrollü olacağını, mayın temizleme operasyonları ve trafiğin normalleşmesinin günler değil haftalar süreceğini değerlendiriyor. Uluslararası Taşımacılık İşçileri Federasyonu, normale hemen dönüş beklemediğini belirterek, mahsur kalan gemilerin birikmesi ve mürettebat değişim ihtiyaçlarının, gerçekçi bir normal nakliye düzenine dönüşün haftalar hatta aylar alacağı anlamına geldiğini kaydetti.

İran, çerçeve anlaşmasını imzalamış olmasına rağmen önemli bir pazarlık gücünü elinde tutuyor. ABD istihbarat değerlendirmeleri, ülkenin silah stoklarının önemli bir kısmını hâlâ elinde bulundurduğunu; buna füzeler, insansız hava araçları ve gemileri taciz etmeye devam eden yüzlerce küçük sürat teknesinin de dahil olduğunu gösteriyor. CNN'in haberine göre, İran ayrıca askeri endüstriyel tabanını beklenenden daha hızlı yeniden inşa ediyor ve yeni insansız hava aracı üretimine başladı. Birden fazla kaynak, İran'ın müzakerelerin çökmesi halinde Yemen'deki Husileri Bab el-Mendep Boğazı'nı kapatmaya yönlendirerek ekonomik bir "nükleer seçenek" planladığını söyledi.

"Bir sonraki adım, gemi sahiplerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişin yalnızca izin verilen bir faaliyet olmadığı, aynı zamanda güvenli olduğu konusunda ikna edilmesidir," dedi Larsen. "Basra Körfezi'nde mahsur kalan gemiler, güvenli hale gelir gelmez ayrılmak isteyecektir. Boğazın dar yapısı nedeniyle bu işlem koordineli bir şekilde yapılmalıdır."

United Against a Nuclear Iran'a bağlı nakliye danışmanı Charlie Brown, piyasaların yeniden açılışı kutlayabileceğini ancak gemi sahiplerinin suların tehditlerden arınmış olup olmadığına ve seyrüsefer özgürlüğünün geri getirilip getirilmediğine odaklanacağını söyledi. "Bu sorular yanıtlanana kadar kriz duraklamış olabilir, ancak bitmiş değil," dedi.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.