ABD-İran görüşmeleri ilerliyor ancak Hürmüz anlaşmazlığı petrolün %21'ini risk altında tutuyor

ABD-İran çatışmasını çözmeye yönelik yenilenen diplomatik çabalar bazı farklılıkları azalttı, ancak İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoku ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolü üzerindeki kritik anlaşmazlıklar piyasa oynaklığını beslemeye devam ediyor. Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 21'i için hayati bir arter olan boğaz, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin merkezinde yer almaya devam ediyor.

İsveç'teki bir NATO toplantısının ardından gazetecilere konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, "Bazı ilerlemeler kaydedildi. Bunu ne abartırım ne de küçümserim," dedi. "Yapılacak daha çok iş var. Henüz orada değiliz. Oraya varmayı umuyorum."

Belirsizlik, Cuma günü petrol fiyatlarının yükselmesine neden olurken, yatırımcıların bir atılım olasılığını değerlendirmesiyle ABD doları altı haftanın en yüksek seviyesine yakın seyretti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, Washington ile olan farklılıkların "derin ve önemli" olmaya devam ettiğini belirterek diplomasinin "zaman aldığını" konusunda uyardı.

Küresel enerji arzının istikrarı ve Orta Doğu'da daha geniş bir çatışma riski tehlikede. Bir anlaşmaya varılamaması 28 Şubat'ta başlayan düşmanlıklara geri dönülmesine neden olabilirken, başarılı bir anlaşma petrol fiyatlarını düşürebilir ve piyasada biriken jeopolitik risk primlerini azaltabilir.

Arabuluculuk Çabaları Yoğunlaşıyor

Pakistan ve Katar kilit aracılar olarak rollerini artırdı. Görüşmelere yakın kaynaklara göre, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asim Munir, Washington'dan mesajlar taşıyarak Cuma günü Tahran'a ulaştı. Ziyareti, Pakistan İçişleri Bakanı Mohsen Naqvi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi arasındaki ikinci görüşmenin ardından gerçekleşti. Ayrı bir gelişme olarak, yetenekli bir bölgesel arabulucu olan Katar, farklılıkları gidermeye yardımcı olmak için kendi müzakere ekibini Tahran'a gönderdi.

İran'ın haftanın başlarında arabuluculara sunduğu teklifin, ABD yaptırımlarının kademeli olarak kaldırılması, dondurulmuş varlıkların iadesi ve savaş tazminatı karşılığında Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı önerdiği bildiriliyor. Tahran ayrıca nükleer programına ilişkin tüm tartışmaları ertelemeyi istiyor.

Hürmüz Geçiş Ücretleri ve Uranyum Stoku Çıkmaz Nokta Olmaya Devam Ediyor

İki büyük engel görüşmeleri rayından çıkarma tehdidi oluşturuyor. Birincisi, İran'ın önerdiği Basra Körfezi Boğazı Otoritesi (PGSA) aracılığıyla Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin trafiğini kontrol etme ve geçiş ücreti alma talebidir. ABD bunu kesin bir dille reddetti. Rubio, "İran bir ücretlendirme sistemi kurmaya çalışıyor... Dünyada bunu kabul etmesi gereken tek bir ülke bile yok," dedi.

Bu hamle, bölge ülkelerinden de sert bir muhalefetle karşılaştı. Beş Körfez ülkesi (Bahreyn, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve BAE), Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne resmi bir mektup göndererek İran'ın planının su yolunu parasal kazanç için kontrol etme girişimi olduğu konusunda uyardı.

İkinci büyük engel ise İran'ın yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stokunun kaderidir. ABD, malzemenin ülke dışına transfer edilmesini talep etti, ancak İran bu şartı şu ana kadar reddetti. İki üst düzey İranlı kaynak Reuters'a, Dini Lider Ayetullah Mücteba Hamaney'in yetkililere stokun yurt dışına gönderilmemesi konusunda bizzat talimat verdiğini söyledi.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.