Öne Çıkanlar:
ABD Senatosu, Başkan Donald Trump'ın Kongre onayı almadığı takdirde İran'a yönelik askeri operasyonları engelleme yönünde oy kullandı ve Vietnam döneminden bu yana süregelen savaş yetkileri konusundaki anayasal çatışmayı tırmandırdı.
ABD Senatosu, Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı askeri operasyonlara girişmeden önce Kongre onayı almasını şart koşan kararı 51-48 oyla kabul ederek, Beyaz Saray'ın yasama desteği olmadan savaş yürütme yetkisine meydan okudu.
"Hiçbir başkanın bu ulusu Kongre'siz bir savaşa sürükleme anayasal yetkisi yoktur," diyen kararın eş sunucularından Demokrat Temsilci Ro Khanna, "Kurucu babalar açıktı — savaşı Kongre ilan eder, başkomutan değil." ifadelerini kullandı.
Karar, Kentucky'li Cumhuriyetçi Thomas Massie'nin de aralarında bulunduğu iki partili destekle kabul edildi. Karar, Trump'ın İran'a karşı "büyük çaplı savaş operasyonları" başlattığını duyurması ve olası Amerikan zayiatını "savaşta sıkça olan bir şey" olarak tanımlamasının ardından geldi.
Bu gerilim, Vietnam çatışmasının ardından başkanın savaş ilan etme yetkisini sınırlamayı amaçlayan 1973 Savaş Yetkileri Yasası'ndan bu yana süren anayasal tartışmayı yeniden alevlendirdi. Kongre'nin resmen savaş ilan ettiği son tarih 1942'ydi. O tarihten bu yana ABD başkanları, Başkan Lyndon Johnson'a geniş yetkiler veren 1964 Tonkin Kararı veya Irak'a karşı 2002 Askeri Güç Kullanma Yetkisi gibi düzenlemelere dayanarak Kore, Vietnam, Irak, Libya ve Suriye'de resmi bir savaş ilanı olmaksızın askeri operasyon emri verdi.
Petrol ve güvenli liman varlıkları odakta
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 21'ini yönetiyor ve İran ile yaşanacak herhangi bir tırmanış, ham petrol piyasaları için doğrudan bir arz riski oluşturuyor. Brent petrolü, daha önceki Körfez çatışmaları sırasındaki tarihsel örüntülere dayanarak, gerginliklerin nakliye yollarını kesintiye uğratması halinde varil başına 5 ila 10 dolar arasında bir arz-risk primi görebilir. Jeopolitik belirsizlikten tipik olarak fayda sağlayan altın ise, yatırımcıların çatışmanın genişleme riskine karşı korunma amacıyla sermaye girişi çekebilir.
ABD ile İran arasındaki son benzer tırmanma, ABD'nin İranlı General Kasım Süleymani'yi öldüren bir drone saldırısı düzenlemesinin ardından Ocak 2020'de yaşanmıştı. Brent petrolü, saldırıyı izleyen günlerde varil başına 70 doların üzerine fırlarken, yatırımcıların güvenli limanlara yönelmesiyle altın iki haftada yüzde 4 değer kazanmıştı.
Anayasal sınırlar test ediliyor
ABD Anayasası, savaş ilan etme yetkisini yalnızca Kongre'ye verirken, başkanı silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak tanımlıyor. Uygulamada denge, on yıllar boyunca Beyaz Saray lehine kaydı. 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası, Kongre onayı olmadan asker konuşlandırmalarının süresini sınırlayarak bu eğilimi durdurmayı amaçlıyordu — ancak başkanlar yasayı geniş yorumladı.
Trump'ın resmi bir oylama olmaksızın ilerleme kararı, her iki partiden de eleştiri aldı. Birçok yasa koyucu, İran operasyonunu resmi brifinglerden değil haber raporlarından öğrendiklerini söyledi. Massie, New York Times'ın bir sorusuna yanıt olarak "Bunu gazeteden öğrendim." yazdı.
Senato oylaması şimdi Temsilciler Meclisi'ne gidiyor ve Demokrat liderliğin benzer bir önleme destek sinyali verdiği bildiriliyor. Kararın kabul edilmesi halinde sembolik bir ağırlığı olacak, ancak Trump'ın daha önce ABD çıkarlarını yasama onayı olmadan savunma yetkisini elinde tuttuğunu savunduğu bir vetoyla karşı karşıya kalması muhtemel.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır.
