Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılma ihtimali İran'ın kapatmasıyla %10'a düştü

İran askeri komutanlığı, Lübnan ateşkesinin ihlal edildiği gerekçesiyle Cumartesi günü Hürmüz Boğazı'nı gemi trafiğine kapattı. Bu hamle, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini taşıyan su yolundan geçen ham petrol akışındaki yeni başlayan toparlanmayı durdurdu.

"İran Boğaz'ın kapatıldığını duyurdu, ancak bunun söylemden öteye geçip geçmeyeceği henüz net değil," dedi ABD'nin eski İsrail Büyükelçisi ve Atlantic Council Kıdemli Üyesi Daniel Shapiro. "Bu arada, İsviçre'ye müzakereciler gönderiyorlar. Bu da bu Mutabakat Zaptı'nda kendilerine vaat edilen faydaları kaybetmek istemediklerini gösteriyor."

Denizcilik istihbarat firması Windward, boğazdan geçen nakliyenin hafta sonu durma noktasına geldiğini bildirdi. Bu durum, ABD-İran arasında varılan geçici bir anlaşmanın, yaklaşık dört aylık kesintinin ardından ihracatın normale döneceği beklentilerini yükseltmesinden sadece günler sonra gerçekleşti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son günlerde 55 ticari geminin 17 milyon varilden fazla petrol taşıyarak su yolundan geçtiğini söyledi. Brent ham petrolü, geçici anlaşma haberinin ardından hafta başında keskin bir düşüş yaşadıktan sonra Cuma günü varil başına 80 dolar civarında kapandı.

Çelişkili sinyaller — İran Dışişleri Bakanlığı başlangıçta nakliyenin "normal şekilde çalıştığını" söylerken, Başkan Yardımcısı JD Vance Fox News'a "boğazların gerçekten açık olduğunu" söyledi — petrol piyasalarının karşı karşıya olduğu belirsizliği gözler önüne seriyor. Crypto Briefing verilerine göre, tahmin piyasaları artık Hürmüz Boğazı'ndan trafiğin 30 Haziran'dan önce normale dönme olasılığını yalnızca %10,5 olarak fiyatlıyor.

Kapatma kararı, İran'ın en üst düzey ortak askeri komutanlığı olan Hatam el-Enbiya Merkez Karargahı'ndan geldi ve İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na (IRGC) bağlı yarı resmi Tasnim haber ajansı tarafından duyuruldu. Komutanlık, bu hamleyi ABD ve İsrail'in taahhütlerini ihlal etmesine karşı bir "ilk adım" olarak nitelendirerek, saldırganlığın devam etmesi halinde daha fazla önlem alınacağı uyarısında bulundu.

Bu açıklama, İran Dışişleri Bakanlığı'nın Tasnim'e nakliyenin normal şekilde çalıştığını söyleyen önceki ifadeleriyle doğrudan çelişiyor. Bu bölünme, İran'ın diplomatik aygıtı ile askeri şahinleri arasındaki daha geniş bir ayrılığı yansıtıyor. Tasnim'in IRGC'ye bağlı olması, kapatma emrinin hükümetin resmi pozisyonundan daha sert bir çizgiyi temsil edebileceğini gösteriyor.

"Bunun önümüzdeki birkaç gün ve hafta içinde tekrar tekrar yaşanmasını bekliyorum," dedi EOS Risk Group Danışmanlık Başkanı Martin Kelly. "İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kozunu kullanıyor."

Bu hafta başında imzalanan geçici anlaşma, Şubat ayı sonlarında Epic Fury Operasyonu olarak bilinen çatışmanın patlak vermesinden bu yana yaklaşık dört aydır süren kesintinin ardından petrol ihracatının kademeli olarak normale döneceği umutlarını yükseltmişti. Körfez üreticileri üretimi yeniden başlatmaya hazırlanmaya başlamış ve hem İran hem de Umman kıyı şeritlerindeki rotalar boyunca bazı nakliye faaliyetleri yeniden başlamıştı.

Ancak, merkezi su yolunun bazı kısımlarında halen çatışma sırasında döşenen mayınların bulunduğu düşünülüyor ve İran hafta başında Hürmüz'den geçen gemilerin hükümet izni alması gerekeceğini ve potansiyel olarak yeni sigorta gerekliliklerinin getirilebileceğini belirtmişti. Nakliye kurallarındaki belirsizlik, toparlanma görünümünü gölgelemeye devam ediyor.

İsviçre'deki daha geniş kapsamlı müzakerelere yönelik hazırlıklar devam ediyor. Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Araghçi liderliğindeki bir heyet görüşmelere gidiyor. ABD'li yetkililer, teknik görüşmelerin halihazırda sürdüğünü söyledi. Bu görüşmelerin sonucu, boğazın normal operasyonlarına dönüp dönemeyeceğini veya daha fazla kesintinin yaşanıp yaşanmayacağını belirleyecek.

Petrol piyasaları için riskler açık. İran'ın son olarak 2019'da artan gerilim döneminde Hürmüz Boğazı'nı kapatmakla tehdit ettiği dönemde, diplomatik müdahaleler durumu istikrara kavuşturmadan önce Brent ham petrolü iki hafta içinde %15'ten fazla yükselmişti. Brent varil başına 80 dolar seviyesindeyken, herhangi bir sürekli kesinti fiyatları keskin bir şekilde yukarı çekebilir, potansiyel olarak acil durum stratejik petrol rezervi salınımlarını ve yeni diplomatik müdahaleleri tetikleyebilir.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır.