Cuộc khủng hoảng ngày càng trầm trọng tại Eo biển Hormuz đang buộc các thị trường toàn cầu phải định giá lại rủi ro lạm phát, với đợt bán tháo vào ngày 16 tháng 5 đã đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ lên trên 4,5% khi giá dầu thô Brent tương lai tăng vọt qua mức 108 USD/thùng.
"Cuộc chiến ở Iran đã gây ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử hiện đại", Jason Bordoff của tờ Wall Street Journal viết. "Mặc dù thị trường dầu mỏ mang tính toàn cầu và chi phí gia tăng được cảm nhận ở khắp mọi nơi, nhưng hậu quả không được phân bổ đồng đều."
Phản ứng của thị trường diễn ra nhanh chóng khi chi phí năng lượng tăng ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng lạm phát. Dầu Brent, tiêu chuẩn toàn cầu, đã tăng hơn 2% để giao dịch trên 108 USD/thùng, đánh dấu mức tăng gần 8% trong tuần. Tại Hoa Kỳ, động thái này đã gây áp lực lên cổ phiếu, với S&P 500 và Nasdaq rút lui khỏi mức cao gần đây khi lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm leo dốc qua mức 4,5%.
Mức giá dầu cao duy trì—vốn chưa bao giờ xuống dưới 100 USD kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu—đe dọa làm phức tạp hóa chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Rủi ro chính là những gì từng được coi là cú sốc giá tạm thời có thể trở nên hằn sâu vào kỳ vọng lạm phát, buộc các nhà hoạch định chính sách phải lựa chọn giữa việc làm chậm tăng trưởng kinh tế bằng lãi suất cao hơn hoặc chấp nhận áp lực giá cả dai dẳng.
Gián đoạn Eo biển Hormuz thúc đẩy giá tăng vọt
Động lực chính của cú sốc giá dầu là việc đóng cửa hiệu quả Eo biển Hormuz, một điểm nghẽn quan trọng nơi 20% thương mại toàn cầu đi qua. Cuộc xung đột đã loại bỏ gần 15% nguồn cung dầu toàn cầu khỏi thị trường, theo phân tích của Wall Street Journal. Điều này đã khiến các nền kinh tế châu Á, vốn phụ thuộc vào Trung Đông cho khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu, đặc biệt dễ bị tổn thương.
Tác động là nghiêm trọng đối với các nước nhập khẩu ròng như Ấn Độ, quốc gia cung ứng gần 90% lượng dầu thô từ nước ngoài. Đồng rupee của Ấn Độ đã giảm xuống mức thấp kỷ lục 96 đổi 1 đô la Mỹ khi hóa đơn nhập khẩu của quốc gia này tăng phình. "Đồng Rupee giảm quá mức 96 khi chỉ số đô la tăng lên 99,30 và dầu Brent tăng lên 109 USD mỗi thùng", Anil Kumar Bhansali, Trưởng bộ phận Ngân quỹ tại Finrex Treasury Advisors cho biết.
Lạm phát nhập khẩu và những cơn gió ngược chính sách
Sự gia tăng chi phí năng lượng đang làm dấy lên lo ngại về "lạm phát nhập khẩu", nơi các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu phải đối mặt với chi phí nguyên liệu thô cao hơn. Động lực này làm tăng rủi ro suy thoái kinh tế trên diện rộng, vì giá năng lượng cao hơn đóng vai trò như một loại thuế đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã giải phóng các kho dự trữ chiến lược để ngăn giá vượt qua mức 150 USD/thùng, mức mà nhiều nhà kinh tế tin rằng sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu.
Đối với các nhà hoạch định chính sách, tình hình đưa ra một sự đánh đổi khó khăn. Các ngân hàng trung ương, bao gồm cả Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, đang thấy nỗ lực chống lạm phát của họ bị phức tạp hóa. Sự gia tăng lạm phát bền vững có thể buộc họ phải duy trì lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn, hoặc thậm chí tăng thêm, có khả năng làm chậm tăng trưởng kinh tế. "Những người tham gia thị trường vẫn thận trọng trong bối cảnh lo ngại rằng giá dầu thô tăng cao có thể kéo dài trong một thời gian dài hơn", Jateen Trivedi, một nhà phân tích nghiên cứu tại LKP Securities cho biết.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
