Chiến tranh Iran khiến 2 đồng minh châu Á quay lại với than đá

(P1) Các quốc gia nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn là Nhật Bản và Hàn Quốc đang tăng cường sản xuất điện chạy bằng than, một hậu quả trực tiếp của cuộc chiến Iran đã làm nghẽn các lô hàng LNG qua eo biển Hormuz và khiến giá loại nhiên liệu siêu lạnh này tăng vọt.

(P2) Henning Gloystein của công ty tư vấn Eurasia Group cho biết: “Một số công ty sẽ không tồn tại lâu trong cuộc phân loại này”, đồng thời cảnh báo rằng nỗi đau sẽ lan rộng ra ngoài châu Á thông qua các chuỗi cung ứng toàn cầu.

(P3) Phản ứng của thị trường rất dữ dội, với giá dầu thô Brent tương lai giao dịch trên 100 USD/thùng. Giá nhiên liệu hầm tại Singapore, trung tâm tiếp nhiên liệu lớn nhất thế giới, đã tăng vọt lên hơn 800 USD/tấn so với khoảng 500 USD trước khi cuộc xung đột bắt đầu, theo dữ liệu từ OilPrice. Sự gián đoạn này tương đương với mức thiếu hụt 12% tiêu thụ dầu toàn cầu cho mỗi tháng eo biển vẫn bị đóng cửa.

(P4) Việc quay trở lại sử dụng than đá làm nổi bật những hậu quả kinh tế nghiêm trọng từ việc đóng cửa eo biển, đe dọa chuỗi cung ứng toàn cầu và đẩy lạm phát lên cao hơn. Với việc 17% công suất xuất khẩu LNG của Qatar bị loại bỏ trong khoảng thời gian có thể từ ba đến năm năm, theo Reuters, cú sốc năng lượng sẽ có những hậu quả lâu dài vượt xa ngoài Trung Đông.

Chuỗi cung ứng toàn cầu trong khủng hoảng

Việc đóng cửa một trong những động mạch năng lượng quan trọng nhất thế giới đang tạo ra các tác động dây chuyền trên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu. Tác động ngay lập tức là đối với ngành vận tải biển, ngành vốn dựa vào nhiên liệu hầm dạng bùn, một sản phẩm mà nguồn cung hiện đang bị hạn chế nghiêm trọng. Chi phí hàng ngày của cuộc chiến đối với ngành vận tải biển toàn cầu ước tính khoảng 340 triệu euro, theo Liên đoàn Giao thông và Môi trường Châu Âu. Để đối phó, các hãng vận tải đã giảm tốc độ tàu trung bình 2% để tiết kiệm nhiên liệu, nhưng những chi phí này dự kiến sẽ được chuyển sang cho người tiêu dùng.

Nỗi đau không chỉ giới hạn ở nhiên liệu. Giá nhựa đã tăng vọt, liên quan đến chi phí dầu thô tăng và sự thiếu hụt các hóa chất tinh chế như naphtha, phần lớn có nguồn gốc từ Trung Đông. Cuộc xung đột cũng đã làm đóng cửa một nhà máy ở Qatar sản xuất một phần ba lượng heli của thế giới, một thành phần quan trọng cho các nhà sản xuất chip ở Hàn Quốc và Đài Loan. Hơn nữa, giá phân bón urê đã tăng vọt, gây áp lực lên nông dân ở châu Á và Đông Phi, nơi các quốc gia như Malawi nhận hơn 60% lượng phân bón nhập khẩu từ vùng Vịnh.

Trạng thái mong manh của LNG

Trong khi thị trường dầu mỏ chứng kiến sự gián đoạn lớn nhất về khối lượng, tác động lên thị trường khí đốt tự nhiên hóa lỏng cho thấy sự mong manh của an ninh năng lượng toàn cầu. Qatar, nước xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới, đã chứng kiến các cuộc tấn công của Iran làm tê liệt 12,8 triệu tấn công suất xuất khẩu hàng năm.

Một lượng nhỏ lưu thông đang đi qua eo biển trên cơ sở từng trường hợp cụ thể. Ít nhất hai tàu chở LNG của Qatar đã quá cảnh thành công đến Pakistan theo một thỏa thuận được Iran phê duyệt, nhằm xây dựng lòng tin với các bên trung gian. Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, các lô hàng này là một phần của thỏa thuận giữa chính phủ với chính phủ khi Pakistan đối mặt với tình trạng thiếu khí đốt khẩn cấp. Tuy nhiên, những sắp xếp tạm thời này không giúp ích được gì nhiều để giảm bớt tình trạng thắt chặt nguồn cung rộng lớn hơn mà châu Á đang phải đối mặt, nơi tiếp nhận khoảng 90% lượng khí đốt thường đi qua eo biển. Việc chuyển sang than đá ở Nhật Bản và Hàn Quốc cho thấy các nhà nhập khẩu lớn hiện đang lên kế hoạch cho một sự gián đoạn dài hạn.

Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.