Tuyên bố 'quyền hợp pháp' của Iran tại eo biển Hormuz đe dọa đẩy giá dầu vượt 100 USD

Vào ngày 24 tháng 5, một cố vấn quân sự của Lãnh đạo tối cao Iran đã tuyên bố rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz là "quyền hợp pháp" của quốc gia này. Tuyên bố này đã làm leo thang căng thẳng tại tuyến đường thủy xử lý gần 21% lượng tiêu thụ dầu toàn cầu và đe dọa sẽ có phản ứng nghiêm khắc đối với bất kỳ hành động thù địch nào trong Vịnh Ba Tư.

"Tôi không chấp nhận các cuộc đối thoại liên quan đến phí cầu đường bắt buộc, những điều vượt quá quyền tự do hàng hải, quyền đi qua không gây hại," Arsenio Dominguez, người đứng đầu Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), cho biết để phản hồi các báo cáo về việc Iran đang cố gắng chính thức hóa các loại phí đi qua.

Tuyên bố của Mohsen Rezaei, được hãng tin Tasnim của Iran phát sóng, đã liên kết rõ ràng việc kiểm soát eo biển với an ninh quốc gia và bao gồm một cảnh báo rằng việc rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân vẫn là một "lựa chọn chiến lược". Mối đe dọa này đã khiến giá dầu thô Brent tương lai leo dốc lên mức 90 USD/thùng và thúc đẩy dòng vốn tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn, bao gồm vàng và đồng đô la Mỹ, khi thị trường định giá rủi ro địa chính trị đang gia tăng.

Tuyên bố này đe dọa sẽ chính thức hóa một thực tế đã tồn tại trong nhiều tháng qua, nơi các công ty vận tải biển đã phải phối hợp với chính quyền Iran và trả phí cao để đi qua điểm nghẽn này. Trong khi Tehran khẳng định eo biển không bị phong tỏa, lưu lượng giao thông đã bị cắt giảm đáng kể kể từ khi lực lượng của họ nắm quyền kiểm soát, gây ra sự gia tăng giá năng lượng toàn cầu và khiến các con tàu bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư trong nhiều tháng.

Nỗ lực kiếm tiền từ một điểm nghẽn toàn cầu

Động thái của Iran dường sự là một nỗ lực nhằm thương mại hóa quyền kiểm soát thực tế đối với điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Theo tờ The New York Times, Tehran đã thảo luận với nước láng giềng Oman về một hệ thống thu phí đi qua. Hành động này trực tiếp vi phạm luật hàng hải quốc tế, vốn đảm bảo quyền đi qua không gây hại qua các tuyến đường thủy quốc tế như vậy.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế, một cơ quan của Liên Hợp Quốc, đã phản đối mạnh mẽ bất kỳ hệ thống thu phí bắt buộc nào. Tuy nhiên, chỉ riêng mối đe dọa này đã làm ngành vận tải biển toàn cầu bất an sâu sắc, thêm một lớp bất ổn và chi phí vào các hoạt động trong khu vực. Mối lo ngại là Iran có thể tận dụng vị thế địa lý của mình để gây ảnh hưởng đến giao thông toàn cầu và giá năng lượng lâu dài sau khi cuộc xung đột hiện tại lắng xuống, có khả năng gây thiệt hại lâu dài cho nền kinh tế toàn cầu.

Thị trường chuẩn bị cho cú sốc cung

Khả năng đóng cửa toàn bộ hoặc một phần eo biển Hormuz đại diện cho một cú sốc cung đáng kể đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Trước khi căng thẳng leo thang gần đây, eo biển này là điểm trung chuyển cho 1/5 lượng dầu và khí đốt của thế giới. Sự gián đoạn có thể khiến giá dầu tăng vọt, với một số nhà phân tích cho rằng giá có thể nhanh chóng vượt quá 100 USD/thùng.

Rủi ro tăng cao cũng đang tác động đến các thị trường tài chính rộng lớn hơn. Sự gia tăng kéo dài của giá năng lượng sẽ thúc đẩy lạm phát toàn cầu, tạo áp lực lên các ngân hàng trung ương và ảnh hưởng tiêu cực đến các tài sản rủi ro như cổ phiếu. Ngược lại, tình hình này dự kiến sẽ có lợi cho các tài sản trú ẩn an toàn. Khả năng xảy ra xung đột trong lịch sử đã thúc đẩy dòng vốn chảy vào vàng và đô la Mỹ, một xu hướng đang tái hiện khi căng thẳng leo thang.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.