Những điểm chính:
Định giá thị trường chứng khoán Mỹ đã leo lên trên các mức từng ghi nhận trước cuộc sụp đổ Dot-Com và Đại suy thoái, một tín hiệu chỉ xuất hiện hai lần trong thế kỷ qua.
Định giá của S&P 500 đã vượt qua đỉnh Dot-Com và mức trước Đại suy thoái năm 1929, đạt mức cao nhất trong hơn 100 năm, theo một báo cáo công bố hôm thứ Tư.
"Đây là một tín hiệu cảnh báo hiếm gặp, từng báo trước hai đợt suy thoái thị trường nghiêm trọng nhất trong thế kỷ qua," báo cáo nhận định, trích dẫn dữ liệu định giá lịch sử. "Mức định giá cực đoan hiện tại cho thấy các nhà đầu tư đang định giá những kỳ vọng mà lịch sử cho thấy là không bền vững."
S&P 500 chỉ phát tín hiệu cảnh báo định giá này hai lần trong 100 năm — trước cuộc sụp đổ Dot-Com khiến chỉ số mất gần 50% giá trị từ năm 2000 đến 2002, và trước Đại suy thoái khi chỉ số Dow Jones Industrial Average giảm 89% so với đỉnh năm 1929. Mức định giá hiện tại vượt qua cả hai ngưỡng nói trên, báo cáo cho thấy.
Đối với các nhà quản lý danh mục đầu tư, tín hiệu này nâng cao tầm quan trọng của các quyết định phân bổ tài sản. Việc dịch chuyển khỏi cổ phiếu sang các kênh trú ẩn an toàn như vàng và trái phiếu kho bạc có thể tăng tốc nếu định giá cực đoan kích hoạt hoạt động giảm rủi ro trên diện rộng. Chất xúc tác tiếp theo cho xu hướng thị trường có thể đến từ cuộc họp chính sách sắp tới của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), nơi kỳ vọng về lãi suất sẽ quyết định việc hệ số định giá sẽ thu hẹp hay mở rộng thêm.
Tín hiệu định giá này xuất hiện trong bối cảnh đợt tăng giá do AI dẫn dắt đã đẩy cổ phiếu công nghệ lên hệ số định giá cao ngất ngưởng, gợi ra những so sánh với thời kỳ Dot-Com. Mức độ tập trung của S&P 500 vào các cổ phiếu công nghệ vốn hóa siêu lớn đã làm gia tăng mức độ căng thẳng về định giá, với 10 cổ phiếu hàng đầu chiếm tỷ trọng chỉ số chưa từng thấy kể từ những năm 1960.
Các nhà giao dịch chỉ ra ba chất xúc tác đằng sau tình trạng định giá cực đoan hiện tại: cơn sốt trí tuệ nhân tạo đã nâng hệ số định giá của cổ phiếu tăng trưởng, lộ trình lãi suất của Fed khiến phần bù rủi ro cổ phiếu bị nén lại, và dòng vốn liên tục đổ vào các quỹ cổ phiếu thụ động làm giảm khả năng khám phá giá. Sự kết hợp này đã đẩy hệ số giá trên thu nhập (P/E) vượt xa các mức mà mô hình cơ bản cho là hợp lý, theo báo cáo.
Song song lịch sử và rủi ro
Bong bóng Dot-Com chứng kiến S&P 500 đạt đỉnh với hệ số P/E trên 30 vào tháng 3/2000, sau đó giảm 49% trong hai năm tiếp theo. Đỉnh năm 1929 báo trước một cuộc sụp đổ thị trường mà phải mất 25 năm Dow mới phục hồi hoàn toàn. Trong cả hai trường hợp, định giá đều thu hẹp mạnh khi lợi nhuận không đáp ứng được kỳ vọng đã được định giá vào cổ phiếu.
Bối cảnh hiện tại khác biệt ở chỗ lợi nhuận doanh nghiệp đã mạnh hơn, với các công ty trong S&P 500 báo cáo tăng trưởng lợi nhuận hơn 10% trong năm qua. Tuy nhiên, báo cáo lập luận rằng định giá đã mở rộng nhanh hơn lợi nhuận, tạo ra một khoảng cách mà trong lịch sử chỉ được thu hẹp thông qua giá giảm hoặc một giai đoạn dài lợi suất dưới xu hướng.
Tác động xuyên tài sản
Tín hiệu cảnh báo đã bắt đầu lan tỏa khắp các thị trường. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã giảm khi nhà đầu tư xoay vòng sang nợ chính phủ, trong khi vàng duy trì ở gần mức cao. Chỉ số đồng USD vẫn vững chắc, phản ánh sức hấp dẫn tương đối của tài sản Mỹ ngay cả khi định giá cổ phiếu gây lo ngại.
Đối với các nhà đầu tư, câu hỏi đặt ra là liệu lần này có khác biệt hay không. Chu kỳ năng suất AI có thể biện minh cho hệ số định giá cao hơn nếu tăng trưởng lợi nhuận tăng tốc. Nhưng báo cáo cảnh báo rằng định giá ở những mức cực đoan này có thành tích kém trong lịch sử, và rủi ro xảy ra điều chỉnh tái cân bằng trung bình càng tăng lên với mỗi điểm phần trăm tăng thêm.
Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
