Các báo cáo mâu thuẫn đang vẽ nên hai bức tranh hoàn toàn khác nhau về cell pin 4680 chủ lực của Tesla, khiến các nhà đầu tư phải đặt câu hỏi liệu đây là một bước đột phá hay một sự thất bại.
Một hồ sơ quy định tại Trung Quốc cho thấy Tesla Inc. đã đạt được bước đột phá lớn với pin 4680 thế hệ thứ hai, tự hào với mật độ năng lượng cao hơn 11,5% và khả năng sạc megawatt. Nhưng tại châu Âu, khách hàng đang hủy đơn đặt hàng cho các mẫu Model Y mới trang bị cell pin 4680, với lý do phạm vi hoạt động giảm 8% và tốc độ sạc chậm đến mức khó chịu so với những chiếc xe sử dụng pin do nhà cung cấp sản xuất.
Những câu chuyện trái ngược này bắt nguồn từ việc dường như có hai phiên bản khác nhau của cell pin 4680. Một tài liệu nộp cho Ban Tài nguyên Không khí California (CARB), được truyền thông Trung Quốc đưa tin đầu tiên, chi tiết về một loại "Cybercell" có mật độ năng lượng 272 Wh/kg, một bước nhảy vọt so với mức 244 Wh/kg trên các cell 4680 thế hệ đầu tiên của Tesla. Cell mới này cũng được cho là hỗ trợ sạc 1,2 MW, một tính năng then chốt cho xe Tesla Semi.
Tuy nhiên, dữ liệu từ châu Âu lại kể một câu chuyện khác. Tesla gần đây đã bắt đầu giao hàng mẫu Model Y Premium Long Range RWD với gói pin "8L" dựa trên 4680 mới. Chiếc xe này có phạm vi hoạt động WLTP là 609 km, giảm 52 km hay 8% so với mức 661 km của cùng mẫu xe đó khi trang bị gói pin LG Chem. Thời gian sạc nhanh DC từ 10-80% cho Model Y trang bị pin 4680 được báo cáo là vượt quá 35-40 phút, tệ hơn nhiều so với thời gian dưới 30 phút của các gói pin từ nhà cung cấp.
Sự phân kỳ này đặt ra những câu hỏi quan trọng cho các nhà đầu tư về sự thành công của canh bạc trị giá hàng tỷ USD của Tesla vào việc tích hợp theo chiều dọc. Cell 4680, được công bố vào năm 2020, đã được hứa hẹn là chìa khóa để mở ra dòng xe điện giá 25.000 USD và giảm một nửa chi phí pin. Năm năm sau, tiến trình của chương trình này có vẻ bị rạn nứt, với những hứa hẹn cao cấp cho các sản phẩm ngách bị làm lu mờ bởi sự xuống cấp trong thực tế trên dòng xe bán chạy nhất của hãng.
Trường hợp lạc quan: Đột phá 'Cybercell'?
Lập luận lạc quan cho chương trình 4680 phụ thuộc vào thế hệ thứ hai "Cybercell" được trình bày chi tiết trong hồ sơ CARB. Cell này được cho là đang được sản xuất hàng loạt cho Cybertruck và Tesla Semi. Mật độ năng lượng 272 Wh/kg, nếu chính xác, sẽ đưa nó vượt lên trên các cell 2170 của Panasonic (khoảng 269 Wh/kg) và ngang hàng với các cell thế hệ tiếp theo từ CATL vốn dự kiến sẽ không được sản xuất hàng loạt cho đến cuối năm 2026.
Theo phân tích hồ sơ, bước nhảy vọt về hiệu suất đến từ hai cải tiến chính. Thứ nhất, độ dày vỏ thép của cell giảm 42% từ 0,6mm xuống 0,35mm, giúp giảm trọng lượng và giải phóng thể tích bên trong cho nhiều vật liệu hoạt tính hơn. Thứ hai, hóa học cực dương (cathode) được nâng cấp, chuyển từ NMC 811 sang thành phần NMC 955 có hàm lượng niken cao hơn, giúp tăng mật độ của chính vật liệu hoạt tính.
Những tiến bộ này, kết hợp với quy trình sản xuất cực âm khô (dry-anode), là những gì về mặt lý thuyết cho phép tốc độ sạc 1,2 MW. Nếu Tesla có thể mở rộng quy mô công nghệ này, nó sẽ đại diện cho một lợi thế cạnh tranh đáng kể, đặc biệt là trong lĩnh vực vận tải thương mại.
Trường hợp bi quan: Sự xuống cấp cho Model Y?
Sự lạc quan xung quanh Cybercell hoàn toàn trái ngược với trải nghiệm của những người mua Model Y tại châu Âu. Việc giới thiệu gói pin 4680 "8L" đã vấp phải sự phẫn nộ và hủy đơn hàng khi khách hàng nhận ra họ đang trả cùng một mức giá cho một chiếc xe có phạm vi hoạt động thấp hơn và hiệu suất sạc kém hơn.
Đường cong sạc đặc biệt gây hại. Các thử nghiệm độc lập cho thấy công suất sạc của Model Y trang bị pin 4680 giảm xuống dưới 100 kW sau khi chỉ đạt mức sạc 35%. Một thử nghiệm cho thấy nó nạp được ít năng lượng hơn trong 15 phút so với gói pin LFP rẻ hơn, nhỏ hơn.
Hiệu suất kém cỏi này được củng cố bởi dữ liệu chuỗi cung ứng gợi ý về sự thiếu hụt nhu cầu đối với các cell pin 4680. Trong một hồ sơ gần đây, nhà cung cấp Hàn Quốc L&F tiết lộ rằng hợp đồng cực dương trị giá 2,9 tỷ USD với Tesla cho việc sản xuất 4680 đã bị xóa sổ 99,9% xuống chỉ còn 7.386 USD, với lý do "thay đổi số lượng cung ứng". Điều này phù hợp với các báo cáo rằng việc sản xuất Cybertruck đang chạy ở mức một phần nhỏ công suất nhà máy.
Hai loại pin, hai câu chuyện
Giải thích hợp lý nhất cho các dữ liệu mâu thuẫn là Tesla đang sản xuất hai loại cell pin 4680 riêng biệt. Loại "Cybercell" thế hệ thứ hai hiệu suất cao dường như được dành riêng cho dòng Cybertruck và Semi sản lượng thấp, nơi hiệu suất của nó có thể được quảng bá như một tính năng làm nên thương hiệu.
Trong khi đó, một phiên bản khác, và rõ ràng là kém hơn của 4680 đang được lắp đặt trên dòng Model Y thị trường đại chúng. Đây có thể là cell thế hệ đầu tiên hoặc một phiên bản tối ưu hóa chi phí chấp nhận hy sinh hiệu suất. Bằng cách âm thầm hoán đổi các cell kém hiệu quả của chính mình cho các cell vượt trội từ nhà cung cấp trong dòng xe có sản lượng cao nhất, Tesla có nguy cơ gây tổn hại đến uy tín thương hiệu về vị thế dẫn đầu công nghệ, đặc biệt là khi hãng từ chối tiết lộ cho khách hàng biết họ sẽ nhận được loại pin nào.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
