Sự kiện chi tiết
Liên minh Châu Âu đã chính thức khởi động một gói tài chính trị giá 3,5 tỷ USD để triển khai Đạo luật Nguyên liệu thô quan trọng. Đạo luật này là một phản ứng chiến lược trực tiếp nhằm giảm bớt sự phụ thuộc lớn của khối vào Trung Quốc đối với các nguồn tài nguyên thiết yếu. Đạo luật này đặt ra các tiêu chuẩn rõ ràng cho năm 2030: tìm nguồn cung cấp 10% nhu cầu nguyên liệu thô quan trọng từ các hoạt động khai thác nội bộ, đạt tỷ lệ tái chế 25% cho các vật liệu này và chế biến 40% lượng tiêu thụ hàng năm của mình trong EU.
Để tăng cường nỗ lực này, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã công bố các kế hoạch sắp tới cho một sáng kiến “RESourceEU”, được thiết kế để song song với kế hoạch “REPowerEU” bằng cách tạo ra một khuôn khổ tập trung để giám sát nguồn cung khoáng sản và điều phối các khoản đầu tư chung giữa các quốc gia thành viên nhằm củng cố khả năng phục hồi chuỗi cung ứng.
Tác động thị trường
Vị thế hiện tại của Trung Quốc trên thị trường khoáng sản quan trọng vẫn là một sự thống trị áp đảo. Nước này chịu trách nhiệm khai thác gần 60% đất hiếm toàn cầu và hơn 90% quá trình chế biến và sản xuất nam châm sau đó. Sự tập trung này mang lại cho Bắc Kinh ảnh hưởng đáng kể đến giá cả và nguồn cung toàn cầu, một thực tế tác động trực tiếp đến các ngành công nghiệp hạ nguồn trị giá hàng nghìn tỷ đô la như xe điện, năng lượng xanh và quốc phòng.
Một ví dụ rõ ràng về sức mạnh thị trường này là sự thất bại gần đây của Peak Rare Earths, một công ty của Úc. Sau khi phát hiện một mỏ đất hiếm chất lượng cao ở Tanzania và lên kế hoạch một chuỗi cung ứng không phụ thuộc vào Trung Quốc với việc tinh chế ở Vương quốc Anh, công ty này đã gặp khó khăn trong việc đảm bảo tài chính từ phương Tây. Một nhà đầu tư chủ chốt cuối cùng đã bán cổ phần của mình cho Shenghe Resources, một thực thể liên kết với nhà nước Trung Quốc, sau đó đã mua lại toàn bộ công ty. Mô hình này nhấn mạnh thách thức chiến lược mà EU phải đối mặt: các thực thể Trung Quốc thường có vốn hóa tốt hơn và sẵn sàng trả giá cao hơn các đối thủ phương Tây cho các tài sản chiến lược toàn cầu.
Bình luận của chuyên gia
Các nhà lãnh đạo ngành đã bày tỏ sự ủng hộ đối với tham vọng của EU và thận trọng về quy mô của thách thức. Toralf Haag, Giám đốc điều hành của nhà sản xuất đồng lớn nhất châu Âu Aurubis, lưu ý rằng các cuộc thảo luận với EU để thực hiện các hạn chế xuất khẩu nhằm giữ vật liệu phế liệu trong khối là “rất khó khăn”, mặc dù chúng cần thiết.
Nhấn mạnh những lợi ích kinh tế, Ryan Castilloux, giám đốc điều hành của Adamas Intelligence, tuyên bố vấn đề này “thẳng thắn mà nói là một vấn đề hàng tỷ đô la ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp hạ nguồn hàng nghìn tỷ đô la. Vì vậy, rất đáng để giải quyết.”
Trong khi đó, các giám đốc điều hành ở Hoa Kỳ đang kêu gọi một lập trường chính phủ mạnh mẽ hơn. Melissa Sanderson, giám đốc tại American Rare Earths, nhấn mạnh sự cần thiết của một “tầm nhìn công nghiệp” gắn kết, nói rằng, “Những gì chúng ta cần là một kế hoạch tích hợp để xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.” Quan điểm này được Mckinsey Lyon của Perpetua Resources lặp lại, người đã mô tả cách tiếp cận hiện tại của Washington là một “cuộc tranh giành điên cuồng” hơn là một chiến lược toàn diện.
Bối cảnh rộng hơn
Chiến lược của EU đang diễn ra trong bối cảnh một cuộc cạnh tranh địa chính trị lớn hơn về an ninh tài nguyên. Tại Hoa Kỳ, các giám đốc điều hành khai thác đang ủng hộ sự can thiệp trực tiếp hơn của chính phủ, bao gồm việc phê duyệt các khoản vay nhanh hơn từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ và áp lực ngoại giao đối với các quốc gia như Indonesia để hạn chế sản lượng niken, điều này đã làm giảm giá toàn cầu. Trường hợp của Westwin Elements, đang xây dựng nhà máy tinh chế niken duy nhất của Hoa Kỳ, minh họa cách giá thấp do sản xuất nước ngoài thúc đẩy có thể gây nguy hiểm cho việc tài trợ các dự án chiến lược của phương Tây.
Các sáng kiến khu vực tư nhân như nhà máy nam châm Neo Performance Materials ở Estonia đại diện cho một bước đi cụ thể hướng tới các mục tiêu của EU. Nhà máy này nhằm đáp ứng khoảng 10% nhu cầu nam châm đất hiếm của EU, với các hợp đồng đã được ký kết với các nhà cung cấp ô tô lớn như Bosch và Schaeffler. Tuy nhiên, vị trí của nó ở biên giới Nga mang lại một rủi ro địa chính trị đáng chú ý, làm nổi bật sự tương tác phức tạp giữa tài chính, chiến lược và an ninh trong cuộc đua toàn cầu về vật liệu quan trọng.
Edgen Stock·Dec 08 2025, 01:52